Tổng quan vể kiên trúc đương đại Nhật Bản – P2

Trong những nãm đầu của thế kỷ XXI, nền kiến trúc Nhật Bản có thêm gương mặt của những KTS mới, trong đó hai người được thế giới công nhận mà quan điểm và tác phẩm của họ có sự hấp dẫn mạnh đó là Toyo Ito và Shuhei Endo.
Toyo Ito sinh 1941 là một trong những KTS chống lại lối áp đặt trong kiến trúc. Trong những năm 80, ông đã tìm ra hướng đi riêng cho mình – kiến trúc biểu hiện hữu cơ, mở và chuyển hóa. Với tác phẩm Sendai Mediatheque ở Sendai (2001) bằng cách phá vỡ hình thức cột truyền thống, ông đã tạo ra những “bó cột” trong công trình của mình, còn từ nhiều năm trước ông đã nổi tiếng với Bảo tàng Yatsushiro (1991), Tháp Gió ở Yokohama (1986), Bảo tàng Shimosuwa ở Nagano (1993) cũng như dự án o Hall. Ito nói: “Kiến trúc của tôi là một lời phản kháng chống lại sự suy đồi trong kiến trúc hiện đại”.
Shuhei Endo sinh 1960 ở Shiga refecturel là một trong những KTS trẻ có uy tín của Nhật Bản về khai thác giá trị của vật liệu thép. Những công trình của ông rất nhẹ và đầy sự tự do phóng khoáng, Endo sử dụng những tấm kim loại nhiều múi để tạo các hình xoắn ốc, đường đường cong uyển chuyển độc đáo. Có thể thấy qua các hình thức mái “Great roofs” trong vãn phòng như Rooftecture N (1998) hay không gian nghỉ ngơi và gặp gỡ như Rooftecture T (1997) và ở nhiều công trình nhà ở tư nhân khác.
Từ khủng hoảng kinh tế những năm 1960, kiến trúc nhật bản thể hiện hướng đi của mình một cách tinh tế và hợp lý. Các KTS tiếp tục sử dụng những kinh nghiệm thu được và duy trì kiến trúc đa dạng trong khi ngân sách bị cắt giảm. Điều đó cho thấy, kiến trúc là một phần của vãn hoá và không hoàn toàn bị tác động bởi nền kinh tế. KTS Kisho Kurukawa là một đại diện tiêu biểu.
Năm 1985, kiến trúc Nhật Bản đã khẳng định được “Sự kỳ diệu Nhật Bản” thể hiện qua sáu không gian: “Đô thị lớn”, “Đô thị trung bình”, “Thị trấn và các làng nhỏ”, “Ngoại ô”, “Khu đất được làm mới” và “Nông thôn”. Đây không chỉ là sự phân loại mang tính địa lý mà còn mang tính xã hội. Đó là sức sống của kiến trúc Nhật Bản.
Sức sống mãnh liệt của kiến trúc Nhật Bản thể hiện rõ nhất qua các công trình xây dựng ở các thành phố lớn như Tokyo, Kansai, Osaka hay Kyoto. Một số công trình tiêu biểu như: Tháp gió, KTS Toyo Ito (1986) ở Yokohama, Trung tâm hội nghị quốc tế Tokyo, KTS Rafael Vinoly (1996) ở Tokyo; Nhà vòm Tokyo của Hãng Nikken Sekkei (1988) ở Tokyo; Tổ hợp Công trình hành chính mới Tokyo, KTS Kenzo Tange (1991) ở Tokyo.
Ở Nhật Bản, phần lớn các thành phố có quy mô trung bình khoảng vài trăm ngàn người. Nhiều thành phố phát triển từ các lâu đài xưa, được xây dựng trên những ngọn đồi và nay xuất hiện nhiều công trình công cộng mới, như thư viện, nhà làm việc. Trong số đó, các công trình tiêu biểu là: Tháp nghệ thuật Mito, KTS Arata lsozaki (1990) ở Mito; Bảo tàng nghệ thuật Đương đại Hiroshima, KTS Kisho Kurokawa (1988), Bảo tàng Nhiếp ảnh thành phố Nara, KTS Kisho Kurokawa (1991).
Ngoài ra, còn rất nhiều thị trấn, làng mạc với dân số vài ngàn người gắn với các khu công nghiệp quy mô nhỏ, đang đứng trước nguy cơ già hoá, bởi người trẻ tuổi ra thành phố tìm cơ hội tốt hơn. Bổ sung chức nãng mới và bằng kiến trúc để tạo sức hấp dẫn của khu vực cư trú này là một việc quan trọng. Như vậy ở một chừng mực nhất định, kiến trúc có liên quan đến sự tồn tại của thị trấn hay làng bản. Có thể thấy vai trò của một số công trình công cộng ở các thị trấn và làng như: Trung tâm cộng đồng của làng Kawasato, KTS Takefumi Aida (1993) ở Saitama; Bảo tàng nghệ thuật thành phố Koriyama, KTS Takahiro Yanagisawa (1992) ở Koriyama, Fukushima; Trường trung học Iwadeyama, KTS Riken Yamamoto (1996) ở Miyagi; Trung tâm văn hoá thành phố Kurobe, KTS Chiaki Arai (1995) ở Kurobe, Toyama.
Sự hình thành các ngoại ô của Nhật Bản không khác so với ở châu Âu. Ý tưởng “thành phố vườn” của Howard vào Nhật Bản rất sớm.
Thành phố bị ô nhiễm khiến nhiều người chọn ngoại ô là nơi cư trú mới. Rồi chính sự khao khát mãnh liệt của người Nhật được sống trong một ngôi nhà riêng đã tạo ra những kiểu kiến trúc cảnh quan đặc biệt.

Tổng quan vể kiên trúc đương đại Nhật Bản - P2 1

Một cố công trình tiêu biểu ở ngoại ô như: Nhà ở Rokko II, KTS Tadao Ando (1993) ở Kobe, Hyogo: Nhà ở Hotakubo, KTS Riken Yamamoto (1991) ở Kumamoto: Trung tâm Văn hóa Shonandai, KTS Itsuko Hasegawa (1989) ở Fujisawa, Kanagawa, Tổ hợp nhà ớ công cộng đa năng Higashi Osaka, Tadao Ando (1991) ở Osaka.
Những năm 1980, phát triển kiến trúc hiện đại trên cơ sở khai thác truyền thống là một việc làm rất cần thiết. Thực tế cải tạo và phát triển mới kiến trúc trong đô thị đặt ra nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến sử dụng năng lượng, ô nhiễm môi trường thiên nhiên,… Những công trình tiêu biểu là: Vườn Nhật Bản, KTS Kaneo Normuara (1990) ở Chiba, Công viên biển Tokyo, KTS Taniguchi (1989) ở Tokyo, Sân bay quốc tế Kansai, KTS Renzo Piano (1994) ở Osaka.
Thành phố và nông thôn được xem như hai phạm vi đối lập nhau. Thành phố nơi đang bị khủng hoảng bởi ô nhiễm môi trường thì nông thôn là nơi lý tưởng với cảnh quan và cuộc sống chan hoà với thiên nhiên. Tuy nhiên, ngày nay khi mọi thứ đã thay đổi trong quá trình đô thị hoá, thì nông thôn có lẽ không hẳn là một nơi đặc biệt nhưng chắc chắn là nơi mà cảnh quan được phát triển theo định hướng. Những năm 90 cho thấy mối quan tâm lớn tới môi trường và một sự quan tâm lớn hơn là giữa cảnh quan và kiến trúc. Thế giới hiện nay không chỉ quan tâm tới các công trình kiến trúc mà kiến trúc được coi như một phần của môi trường, hơn nữa nó còn hoà hợp tới tất cả các mặt của cuộc sống. Có nghĩa là văn hoá, tôn giáo hay các tiện nghi công nghiệp được quan tâm một cách cẩn trọng trong mối quan hệ giữa kiến trúc, môi trường và cảnh quan.
Một cố công trình thể hiện trong các vùng nông thôn Nhật Bản như: Đền nước, KTS Tadao Ando (1991) ở Huyogo; Bảo tàng Thiên văn học Kihoku, KTS Takasami Masaharu (1995) ở Kagoshima; Nhà hát quốc tếKrishima, KTS Fumihiko Maki (1994) ở Kogoshima.