Kiến trúc sư Shin Takamatsu

Từ nãm 1981 đến nay, Shin Takamatsu và văn phòng, hoặc công ty do ông lãnh đạo, đã thiết kế khoảng 60 dự án, trong đó có nhiều phương án đã xây, nhiều phương án chuẩn bị xây và có thể có những đồ án chỉ dừng lại ở mức là sự đúc kết của một tư duy. Cũng như những nhà tiên phong khác, Shin Takamatsu sở dĩ trụ lại được ở Nhật Bản, là do ông am hiểu nền Văn hóa của dân tộc mình và ông có thể trụ lại được ở phương Tây là do ông am hiểu nền vãn hóa phương Tây.
Liệu Shin Takamatsu có thể thiết kế quần thể Alte Walgasse ở Cologne (Kổhn – CHLB Đức) một quần thê kiến trúc đa công nâng (bao gồm vãn phòng, cửa hàng, nhà ở, tiệm ăn, trường học) mà không biết đến Le Corbusier trước đó đã thiết kế ở Marseille (Pháp) và ở Berlin (CHLB Đức), các đơn vị nhà ở lớn như những con tàu ?

Kiến trúc sư Shin Takamatsu 1

Trong tư tưởng kiến trúc của Shin Takamatsu, điều quan trọng đối với ông là đặt tất cả các phương án kiến trúc vào trong một chương trình. Ông có một triết lý sâu sắc về sự tồn tại hiện tại và sự hư vô, trong đó ông phân biệt rõ ý nghĩa của sự hư vô thường tình và sự hư vô theo quan điểm của ông.
Trong bài triết luận “Từ hư vô đến hư vô” đăng tải gần đày trên Tạp chí kiến trúc nhật bản, Takamatu phân tích tác phẩm, quan điểm sáng tác của ông như sau:
… “Một sô’ những đồ án (của tôi) đang được xây dựng, một sô’ khác đang ở trên bản vẽ. Còn nhiều phương án khác vẫn đang phiêu diêu trong vương quốc hư vô. Nhưng đối với mỗi đồ án đó, tôi có một tình cảm chắc chắn rằng: kết cục của đa sô’ những phương án sẽ là sự đúc kết trên một chương trình được nhận thức từ trước. Phong cảnh, khí hậu, hy vọng của trẻ em, bản nhạc do nước chảy soạn ra, cội nguồn cúa thời gian và tất nhiên, vũ trụ – tất cả được liên hệ với nhau vào trong cái sâu thẳm của một chương trình tiềm tàng”.
Takamatsu tiếp tục nói về sự “hư vô vĩnh cửu”, theo ông như sau: … Mặc dầu “hư vô” ra đời từ sự tồn tại nhưng tất nhiên, tất cả sẽ có một lần trở về với “hư vô” từ “hư vô”. Cho dù đã có một lần tôi bị lôi cuốn chút ít bới sự “tồn tại”, bây giờ vẫn phải trở về với khái niệm “hư vô” vốn quyến rũ tôi. Và hơn bao giờ hết, “tồn tại” trở thành ngay chính cái để chuyên chở cái “hư vô”. Và chắc chắn cái nơi “hư vô” này không phải là cái “hư vô” chúng ta vẫn hiểu như trước đây. Ở nơi đó gắn liền với hy vọng. Cùng với sự hy vọng này, tôi đã không còn lẩn trốn chính tôi đối với quan niệm này – và ngày này qua ngày khác – tôi tìm kiếm sự nhận chìm xuống cái sâu sâu thẳm của cá thể vào ngay chính trong vùng rộng lớn của “hư vô”.
Không biết rằng ngôn ngữ kiến trúc của Shin Takamatsu bắt nguồn từ những luận điểm trên, hay là những luận điém trên được tổng kết nên từ ngôn ngữ cúa các tác phẩm của ông. Tuy vậy, ta lờ mờ nhận thấy, qua hệ thống ngôn ngữ kiến trúc rất phong phú của nhà thiết kê’ này, hai phạm trù lý thuyết và thực tiễn của Takamatsu luôn luôn bổ sung cho nhau.
Dù ớ tác phẩm này hay tác phẩm kia, Shin Takamatsu đều ít nhiều thể hiện được những tâm đắc của tác gia về một ngôn ngữ kiến trúc hiện đại – mới, khác với bậc thầy của Chủ nghĩa hiện đại – truyền thống có từ những năm 1920 đến 1960. Trong Hội quán giao lưu sản nghiệp Kunibiki (1993 – Nhật Bản), Takamatsu đã có một quan niệm về không gian và thời gian của công trình như sau:
“Kunibiki là một bản thể chính hiệu của phong cảnh. Không, không… bằng cách nào đó qua công trình này, cảnh quan phải trở thành “cảnh quan” hơn nữa. Công trình này mang tính không tồn tại và gắn nó vào thời gian và không gian. Kiến trúc cảnh quan đã biến hình thức thành không gian cho đến nay vẫn bị cất dấu. Chính ở đây, chính công trình đã gắn cho hình thức một sức mạnh vật chất của hư vô”…
Ngôn ngữ kiến trúc của Takamatsu, ngoài dùng các hình khối, hình học bản thể, thuần tuý, còn dùng nhiều yếu tố âm thanh do nước tạo nên. Trong phương án Symphoma Garden (1995) nước chảy xiết như “bấn vụt từ vương quốc của hư vô và (người ta) không được biết hình thức vật chất của nguồn nước này nữa”. Những “bản nhạc” này còn có thế thấy ở các công trình Nhà bảo tàng Nima về nghệ thuật Boheme (9/1993) và phương áp công trình TAMAYU (đều ở Shimane Nhật Bản), kiến trúc ở đây đồng nghĩa với nghệ thuật thủy cảnh.
Gấn đây, Shin Takamatsu được ủy thác làm một công trình có một xuất xứ kỳ lạ: một hòn thạch lớn rơi xuống thành phố nhỏ Mihonoseki, hiện tượng này được coi như một hành động cúa “ý trời” và “vũ trụ” đã “gửi gắm” cho điểm dân cư nhỏ này “một sứ mệnh”; và thiên thạch này – qua 60 triệu năm – đã tìm nơi đến, với tư cách là “cái lồng ấp” của “hư vô”, vì thế cần phải có một nhà bảo tàng kiêm một nhà ga cuối để đánh dấu sự kiện trên. Đồ án đã được khởi thảo với tinh thần: Đây không phải là một tai nạn cho thành phô’, mà là một thông điệp của vũ trụ. Và cái khó ở đây là hình thức kiến trúc – một nơi thờ cúng linh vật – phải thể hiện được cái linh thiêng và cái lớn lao của vũ trụ.