Kiến trúc Bắc Kinh (P3)

Thăng trục chính của thành phố về phía Nam, hơi chếch Đông là quần thê kiến trúc Thiên Đàn, một di tích kiến trúc quan trọng khác của Bắc Kinh. Đây là nơi tế trời của hai triều đại Minh, Thanh, thuộc loại kiến trúc đàn tế trời lớn nhất còn lại trong lịch sử. Diện tích khu vực Thiên Đàn rộng 273 ha, có các công trình nằm trên một trục dọc dài từ Nam lên Bắc: Đàn Núi hình tròn, Hoàng Khung Vũ (là nơi để bài vị thờ cúng, có một bức tường hình tròn bao xung quanh có thể truyền âm men theo tường, gọi là Hồi âm Bích), một cái cầu đá (con đường thiêng) dài 360 mét, cuối cùng là Kỳ Niên Điện (thiên Đàn). Thiên Đàn được thiết kế theo một phong cách thống nhất, sự hoà nhập giữa kiến trúc với nhau và kiến trúc với thiên nhiên làm cho Thiên Đàn trở thành một trong những nơi thu hút khách du lịch đống nhất Bắc Kinh.
Một danh thắng khác không kém phần hấp dẫn là Di Hoà Viên (cung điện Mùa hè), nằm ở phía Tây Bắc thành phố: Nơi đây vốn là hoa viên và hành cung của đời Nhà Thanh, được khởi công xây dựng nãm 1750, bị đốt cháy năm 1860 bởi liên quân Anh và Pháp, sau đó Từ Hy Thái Hậu xây dựng lại nãm 1888, hoạt động xây dựng lại này kéo dài nhiều nãm, bằng số tiền 5 triệu lạng bạc dự định dùng đê xây dựng Hải Quân.
Di Hoà Viên rộng 290 ha, phía Bắc có Vạn Thọ Sơn, phía Nam có hồ Côn Minh, phía Tây có Tây Hồ, được tô điểm bởi một hệ thống cung đền, lầu gác, đình thuỷ tạ và cầu. Như vậy, Di Hoà Viên đã thể hiện rất cô đọng những tinh hoa của nền kiên trúc truyền thống Trung Hoa với Các (lầu gác), Đường (khái niệm để chỉ các phòng cao lớn đặt ớ chính giữa), Làng (kiến trúc dưới mái hiên, hành lang), Đình (nhà nhỏ bốn phía để trống, để du khách thưởng thức cảnh đẹp và nghỉ ngơi), Kiều (cầu), Lầu môn (cổng lầu, một loại hình kiến trúc kỷ niệm, cổng vào trước một khu vực quan trọng). Cụ thể là Di Hoà Viên đã có các loại hình kiến trúc đó trong quần thể của mình.
– Phật thương Các, ở khu trung tâm Vạn Thọ Sơn.
– Ngọc Lan Đường, từng là nơi ngủ của vua Quang Tự.
– Trường Lang, hành lang nổi tiếng chạy dọc theo hồ Côn Minh men theo chân núi Vạn Thọ Sơn dài 728 mét, bên trong vẽ hơn 8000 bức tranh nhân vật sơn thuỷ, hoa và chim muông.
– Cầu vòm đá 17 nhịp, nối liền phần đất phía Đông của Di Hoà Viên với đảo Nam Hồ.
– Cổng vào chính của Di Hoà Viên.
Trong Di Hoà Viên còn có Hài Thú Viên, Phố Tô Châu và Thuyền Đá, và một số cây cầu đá khác.
Di Hoà Viên là một bức tranh toàn cảnh bao gồm kiến trúc, cây xanh, mặt nước… nhưng cảm giác do con người tạo nên thì ít mà cảm giác như một tự nhiên lớn thì nhiều.
Ngoại vi Bắc Kinh, cảnh sắc, thiên nhiên hùng vĩ. Đặc biệt, ớ mạn Tây Bắc thành phố là khu vực núi non trùng điệp của Thái Hoàng Sơn và Yên Sơn giống như một bức bình phong thiên nhiên vòng ôm lấy Bắc Kinh. Trong núi và dưới chân núi, kéo dài hàng chục dặm, là những danh thắng cổ tích: Hương Sơn, Ngọc Tuyền Sơn, chùa Giới Đài, chùa Vân Cư, Động Thạch Hoa, Động Vân Thuỷ, Tùng Sơn, Bách Hoa Sơn… và cả những kỳ tích thế giới như Vạn Lí Trường Thành dài hàng trăm cây sô’ và Thập Tam Lãng, khu lăng mộ của các Hoàng đế nhà Minh cũng ở đây. Càng về phía Đông Bắc, rừng thấp dần, đồng ruộng hiện lên, mênh mông vườn quả, trang trại…
Đền đài, công viên, một dải phía Tây Bắc thành phố, rất nhiều. Chùa Giới Đài là một quần thể dàn trải theo chiểu ngang, xen lẫn giữa một rừng cây nơi chân núi; trong khi đó, chùa Bích Vân lại dùng thủ pháp kiến trúc khép kín, các ngọn tháp chùa đột phá theo chiểu cao, từ cửa chùa đến đỉnh chùa cao 6 tầng, gây cho người đến một cảm giác vô hạn.
Hương Sơn cách Bắc Kinh 30 km, ở đây còn có một công trình kiến trúc hiện đại nổi tiếng thế giới: khách sạn Hương Sơn, tác phẩm của Kiến trúc sư Mỹ gốc Trung Quốc nổi tiếng thế giới: Ieoh Minh Pei; Pei cũng là tác giả của Kim Tự Tháp pha lê của Bảo tàng Louvre, Paris và Nhà bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia ở Washington. Từ tống thể đến chi tiết, khách sạn Hương Sơn được suy nghĩ thấu đáo, không gian cao rộng mà thân mật, trang trí vừa hiện đại tân kỳ vừa đậm nét truyền thống Trung Hoa.
Xa hơn nữa, nếu đến Bắc Kinh bạn phải đến Vạn Lý Trường Thành, vì “bất đáo Trường Thành phi Hảo Hán”. Vạn Lý Trường Thành là một chứng tích lịch sử hùng hồn nhất của nhiều thời đại đáng ghi nhớ của đất nước Trung Hoa, mà khới đầu của nó là thế kỷ thứ VII trước Công nguyên. Lúc bấy giờ là chiến tranh cát cứ của các nước chư hầu. Trường Thành được xây lên đê tự vệ. Nãm 221 trước Công nguyên, Tần Thuỷ Hoàng thống nhất Trung Quốc, hợp 3 nước Tần, Yên, Triệu làm một, xây dựng lên Vạn Lý Trường Thành. Các triều đại lịch sử sau không ngừng xây dựng tiếp tục. Đến giữa thế kỷ XIV, nhà Minh để phòng ngự xâm lưoc từ phía Bắc đã xây dựng và mở rộng đại quy mô Trường thành, từ phía Tây là Gia Cốc quan đến phía Đông là Sơn Hải quan. Công trình phòng ngự quân sự lớn nhất thế giới này, với quy mô như vậy, vượt quá sự cố gắng cùa một triều đại, nó là kết quả của mồ hôi, nước mắt và cả máu của hàng chục vạn người trong nhiều thế kỷ.
Phía Tây Bắc Bắc Kinh khoảng 50km là một kỳ quan khác: Thập Tam Lãng đời nhà Minh. Nơi đây, rừng rậm núi cao, tùng bách chen nhau. Việc phát hiện Thập Tam Lãng được bắt đầu từ năm 1956, lúc các nhà khảo cổ khai quật lăng mộ của hoàng đế Chu Dực Quân, tức Định Lăng, đã tìm thấy cung điện dưới đất. Ngoài quan quách ra, đã khai quật được hơn 3000 báu vật bằng vàng bạc châu báu, đồ trang sức. Bức màn bí mật dã được vén lên, đó là con đường Thần đạo, hai bên đường có 18 đôi người bằng đá và thú bằng đá. Các tòa lãng mộ khác lần lượt được phát hiện: Trường lăng, Triệu lăng, Cảnh lãng, Vĩnh lăng, Khang lăng, Hiến lăng, Khánh lãng, Dục lăng, Tư lãng, Thái lăng, Đức lăng và Mạo lăng.
Việc tìm hiểu kiến trúc và danh thắng Bắc Kinh không thể là một công việc có thể làm trong một thời gian ngắn mà còn cần nhiều chuyên khảo.