Đô thị và kiến trúc Thượng Hải (P1)

Thành phố Thượng Hải ngày nay được biết đến với những thông số siêu lớn: Diện tích: 6340km2; Dân số: 13,5 triệu người; Dân số vãng lai: 3 triệu người.
Thượng Hải là một thành phố cảng lớn nhất Trung Quốc, nàm trên phần giữa hướng Bắc – Nam của biển Trung Hoa, cũng có nghĩa là nằm ở phía Tây Thái Bình Dương.
Ngoài việc tiếp cận với biển, vị trí của Thượng Hải còn nằm trên cửa sông Dương Tử, có sông Hoàng Phố chảy qua, nên có những lợi thế đặc biệt.
Thượng Hải là một Metropolis (Đại đô thị) năng động và thịnh vượng bậc thất Trung Quốc hiện nay, ở đây xuất hiện nhiều thành tựu và kỳ tích về kinh tế và văn hoá khó có nơi nào sánh nổi. Nếu chỉ kể riêng phần nội đô, diện tích đất quy hoạch là 300km2; dân số của các thành phố vệ tinh thuộc khu trực Thượng Hải là 1,3 triệu dân.
Thượng Hải có lịch sử lâu đời 700 nãm (tương đương với Berlin ở châu Âu) hiện nay đóng vai trò như một trung tâm thương nghiệp và tài chính quan trọng của Trung Quốc. về văn hoá, thông tin, tầm cỡ của Thượng Hải cũng không thua kém các đô thị thế giới quan trọng khác và những thành tựu về sự bùng nổ công nghiệp cũng đáng được đề cập đến.
Đô thị và kiến trúc Thượng Hải, về mặt phân kỳ lịch sử, được đánh dấu bằng những thời kỳ lịch sử sau đây:
– Thời kỳ khai phá (từ tiền khai phá đến 1850) kể từ khi Thượng Hải với tư cách là một huyện, một huyện thành sau đó đến có những tô giới.
– Thời kỳ hình thành sơ bộ đô thị cận đại (1850 – 1889).
– Thời kỳ kiến trúc cận đại phát triển ồ ạt (1890 – 1919).
– Thời kỳ đỉnh cao và tiếp đó là suy thoái của kiến trúc cận đại (1920 – 1949).
Sau đó Thượng Hải giải phóng, đánh dấu một bước ngoặt lớn. Một con đường mới đã rộng mở đối với những người làm quy hoạch kiến trúc và suốt mấy mươi năm gần đây, hình mẫu quy hoạch chung của đô thị Thượng Hải đã chứng tỏ tính chất đúng đắn của nó.
Quy hoạch chung Thượng Hải bao gồm những nét khái quát chung sau đây:
a) Phát triển và cấu trúc lại các khu đô thị sẵn có, dành đất để phát triển khu vực phía Đông sông Hoàng Phố.
b) Phát triển các thành phố vệ tinh dần dần mở rộng theo hai cánh (một cánh là về phía Bắc vịnh Hàng Châu, một cánh là về phía Nam của sông Dương Tử).
c) Xây dựng các thị trấn ngoại vi, hoàn thiện mạng lưới đô thị bốn cấp: thành phố nội đô, các thành phố vệ tinh, các thị trấn nhỏ và các thị tứ nông thôn.
Hình mẫu của đô thị Thượng Hải là một hình mẫu đô thị “mở và đa trung tâm” . Thượng Hải có 9 quận, mỗi quận có trung tâm riêng, hình thành một hệ thống các quận đa chức nãng.
Các cảng và sân bay là hai yếu tố thành phần quan trọng của đô thị Thượng Hải. Bên cảng của Thượng Hải mỗi nãm hàng hoá lưu thông là 100 triệu tấn. Chính vì vậy, cảng Thượng Hải phải đổi mới và tái phát triển, xây dựng thêm nhiều các cầu tầu.
Sân bay Hồng Kiểu ở phía Tây Nam Thượng Hải sẽ được mở rộng đế trở thành sân bay quốc tế lớn thứ hai.
Hướng phát triển của quy hoạch đô thị Thượng Hải gần đây nhằm vào hai trọng điểm: Phát triển kiến trúc dọc theo trục Đông – Tây và quy hoạch khu phố Đông.
Ngay từ thế kỉ XIX, Thượng Hải đã chứng tỏ có đủ các điểu kiện để trở thành một khu vực đô thị lớn và cho thấy tiềm năng lớn lao của khu vục phía Tây thành phố và giữa thành phố, khu vực đông dàn và hạ tầng cơ sở thiếu thốn này gần đây lại trở thành một trong những nơi thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư nhất.
Chính vì vậy, trục Đông – Tây Thượng Hải trong đó có các khu Nhượng địa cũ, với sự chú ý phát triển đến quy hoạch của nó trong thời gian hiện nay, đã là tâm điểm của những khu đô thị phồn hoa đô hội nhất. Sự mở rộng và nối dài trục đô thị Đông – Tây Thượng Hải cũng là minh chứng cho tính ưu việt của các hệ thống không gian mở của nó so với trục Bắc Nam.