Hồng Kông là một trong những thành phố cảng phồn hoa nhất thế giới, dân số 6 triệu 800 ngàn người, diện tích l.lOOkm2. Trước khi trở về với Trung Quốc với tư cách là một đặc khu hành chính vào ngày 1-7-1997, đô thị Hồng Kông đã từng là thuộc địa của nước Anh trong thời gian 156 năm.
Có một bức tranh khắc gỗ miêu tả cảnh Hồng Kông vào khoảng thập niên 1860, đấy là một cảng biển phắng lặng, yên bình và kín đáo, thuyền bè có số lượng vừa phải, nhà ít tầng nằm ven theo những triền núi sát bờ, xa hơn nữa là một vùng núi non hùng vĩ làm choáng ngợp tầm nhìn của con người… Ngày nay, đô thị Hồng Kông đã khác hán, những rừng nhà chọc trời hiện đại đã chiếm lĩnh toàn bộ không gian, ken dầy khắp các khu vực, đổ bóng xuống các nhà thờ, đền đài cũng như các kiến trúc thực dân xây dựng trước đây.
Hồng Kông – hiểu một cách chính xác – bao gồm 18 quận, được phàn bô theo 3 khu vực chính:
– Khu vực dảo Hồng Kông, gồm 4 quận đánh số từ 1 đến 4.
– Khu vực Cửu Long, còn gọi là bán đảo Cửu Long, gồm 5 quận, từ quận 5 đến quận 9.
– Khu vực Tân Giới, là khu vực bao gồm Ly Đảo và phần bán đảo rộng lớn bao trùm lấy khu vực Cửu Long, đánh số từ quận 10 đến quận 18. Phía cực Bắc của bán đảo này có tên gọi là La Hồ, nơi tiếp giáp với Thâm Quyến, một đô thị kiểu mới của Trung Quốc.
Trước đây, thế giới tiếp xúc với Hồng Kông, ngoài những cảng biển chú yếu nhằm đáp ứng việc vận chuyển hàng hoá thương mại, gần như hoàn toàn bằng sân bay Kai Tak gắn liến với vịnh Cửu Long. Ngày nay, sân bay Kai Tak đã được thay thế bằng sân bay khống lồ Chek Lap Kok do Norman Foster thiết kế, nằm trên một hòn đảo phía cực Tây khu vưc Hồng Kông. Dòng người đi từ Thâm Quyến sang, qua trạm kiểm soát biên phòng La Hồ, có thể đến Hồng Kông sau 10 trạm ga xe lửa cao tốc, trong đó có ga Hung Hom, một vị trí quan trọng của bán đảo Cửu Long.
Bán đáo Cửu Long và đảo Hồng Kông là 2 khu vực then chốt cần khảo sát và nghiên cứu nếu chúng ta muốn “hiểu” Hồng Kông.
Bán đáo Cửu Long (Kowloon Peninsula) được quyết định sự phát triển bới ba hệ tuyến giao thống quan trong xuyên suốt từ Bắc xuống Nam.
– Hệ tuyên thứ nhất lấy đại lộ Nathan làm trục chính.
– Hệ tuyến thứ hai (ớ phía Đông) là hệ trục do Đại lộ Princess Margaret (Đường Công chúa) và tuyến đường xe lứa cao tốc chạy song song với nó hợp thành.
– Hệ tuyến thứ ba (ớ phía Tây) là do đường cao tốc Tây Cửu Long và đường xe lửa ra sân bay quốc tế mới Chek Lap Kok chạy song song với nó hợp thành.
Đan ngang ba hệ tuyến trục Bắc – Nam này là rất nhiều đường ngang lớn nhỏ câu thành hệ mạng đô thị mà trong đó chứa đựng rất nhiều công trình kiến trúc hiện đại, có khôi tích lớn và các công trình văn hoá, công viên tầm cỡ.
Từ bán đảo Cửu Long, có thể sang đảo Hồng Kông bằng các loại tàu, thuyền hoặc bằng đường ngám dưới biển, từ phần phía Đông Tsim Sha Tsui (Tiêm Sa Chuỷ) bên Cứu Long sang vịnh Cause way (Đồng La Loan) phía đảo Hổng Kông.
Đối diện với bán đảo Cửu Long là bờ Bắc của đảo Hổng Kông, mà từ Đông sang Tây phía bờ Bắc này là một hệ trục với 4 – 5 đại lộ, là trục giao thông huyết mạch của Hổng Kông, trên đó đặt hầu hết các toà nhà chọc trời nổi tiếng nhất Hồng Kông, trong đó có một số tác phẩm nổi tiếng nhất thế giới.
Hệ trục chính và rừng nhà cao tầng nói trên có thế tựa vững chắc bởi dải núi cao phía sau, mà trên đó có đỉnh Victoria (đỉnh Thái Bình) cao nhất, ở khu vực này có nhiều công trình văn hoá giải trí và các khu nhà ở cao cấp cũng như các biệt thự sang trọng.
Vòng ra phía sau đảo, có nhiều loại hình thức kiến trúc và địa danh nổi tiếng như công viên Hải Dương, vịnh Nước Cạn. Và nếu đi tiếp để khép kín một vòng hòn đảo ngọc ta sẽ gặp một số kiến trúc tôn giáo như đền Thanh Trấn, đển Thiên Hậu.